ANALISIS BIBLIOMETRIK TERHADAP PERKEMBANGAN KAJIAN BAHASA MELAYU: TINJAUAN MELALUI VOSVIEWER

BIBLIOMETRIC ANALYSIS ON THE DEVELOPMENT OF MALAY LANGUAGE STUDIES: A REVIEW USING VOSVIEWER

Abstract

ABSTRAK

Kajian terhadap bahasa Melayu telah berkembang pesat seiring dengan perubahan landskap akademik global, namun kajian yang menyentuh secara menyeluruh masih belum mencukupi terutamanya dalam menilai pola penyelidikan, tema utama dan kolaborasi akademik berkaitan bidang ini. Kekurangan tinjauan kuantitatif terhadap penerbitan bahasa Melayu menimbulkan persoalan tentang arah perkembangan dan potensi penyelidikan masa hadapan. Justeru, kajian ini dijalankan bagi menganalisis perkembangan penyelidikan bahasa Melayu melalui pendekatan bibliometrik dengan tumpuan kepada trend penerbitan, penyelidik serta institusi utama, tema kajian dominan dan pola kolaborasi. Data dikumpulkan daripada pangkalan Scopus menggunakan kata kunci “Bahasa Melayu”, “Malay Linguistics”, dan “Malay Language” tanpa had tahun permulaan bagi memastikan liputan menyeluruh, manakala tahun akhir ditetapkan pada 2024. Analisis dilakukan menggunakan perisian VOSviewer, melibatkan analisis temporal, sitasi dan jaringan kolaborasi bagi memetakan hubungan antara kata kunci, tema penyelidikan, institusi dan negara. Hasil kajian menunjukkan peningkatan signifikan dalam penerbitan selepas tahun 2000 dengan kemuncak pada dekad 2010–2019. Kueh Y.C. dan Kuan G. dikenal pasti sebagai penyelidik paling produktif, manakala Universiti Kebangsaan Malaysia merupakan institusi paling aktif. Tema penyelidikan utama tertumpu pada bidang sains sosial, seni dan kemanusiaan, serta sains komputer. Dari segi kolaborasi, Malaysia muncul sebagai pusat utama jaringan global. Kajian ini bukan sahaja memberikan gambaran holistik tentang landskap penyelidikan bahasa Melayu, tetapi juga mengenal pasti jurang yang wujud dalam penyelidikan terdahulu. Implikasinya, hasil ini boleh dijadikan asas bagi membangunkan strategi kolaborasi serantau dan menggalakkan kajian lanjutan yang meneliti dimensi baharu seperti digitalisasi, teknologi bahasa dan pembelajaran bahasa Melayu untuk penutur asing.

Kata kunci: bibliometrik, VOSviewer, bahasa Melayu, trend penerbitan, pola kolaborasi, tema kajian

Abstract

Research on the Malay language have developed rapidly in tandem with the changing global academic landscape. However, comprehensive studies remain limited, particularly in evaluating research patterns, major themes, and academic collaborations related to this field. The lack of quantitative reviews of Malay language publications raises questions regarding the direction of its development and future research potential. Therefore, this study was conducted to analyze the progress of Malay-language research through a bibliometric approach, focusing on publication trends, leading researchers and institutions, dominant research themes, and collaboration. Data were collected from the Scopus database using the keywords “Bahasa Melayu,” “Malay Linguistics,” and “Malay Language” without starting year restriction to ensure comprehensive coverage, while the final year was set at 2024. Analysis was conducted using VOSviewer software, involving temporal, citation, and collaboration network analyses to map relationships between keywords, research themes, institutions, and countries. The findings indicate a significant increase in publications after the year 2000, peaking during the decade 2010–2019. Kueh Y.C. and Kuan G. were identified as the most productive researchers, while the National University of Malaysia (UKM) emerged as the most active institution. The dominant research themes were concentrated in the fields of social sciences, arts and humanities, and computer science. In terms of collaboration, Malaysia appeared as the central hub of the global network. This study not only provides a holistic overview of the Malay language research landscape but also identifies existing gaps in previous studies. Its implications serve a foundation for developing regional collaboration strategies and encouraging future research into emerging dimensions such as digitalization, language technology, and Malay language learning for non-native speakers.

Keywords: bibliometric; VOSviewer; Malay Language; publication trends; collaboration patterns; research themes