Problematika Metodologi Tafsiran Metafora dalam Perbincangan Akidah: Analisis Kesilapan Epistemologi Terhadap Isu Tajsīm dan Tashbīh

Methodological Issues in Interpreting Metaphors within Theological Islamic Discourse: An Analysis of Epistemological Errors on The Issue of Tajsīm and Tashbīh

Authors

  • Ahmad Arif Zulkefli Department of Usul al-Din and Comparative Religion and Philosophy. AbdulHamid AbuSulayman Kulliyyah of Islamic Revealed Knowledge and Human Sciences. International Islamic University Malaysia. 50728. Kuala Lumpur. Malaysia.
  • Muhammad Ayman Al-Akiti Department of Usul al-Din and Comparative Religion and Philosophy. AbdulHamid AbuSulayman Kulliyyah of Islamic Revealed Knowledge and Human Sciences. International Islamic University Malaysia. 50728. Kuala Lumpur. Malaysia.
  • Zainul Abidin Abdul Halim Department of Usul al-Din and Comparative Religion and Philosophy. AbdulHamid AbuSulayman Kulliyyah of Islamic Revealed Knowledge and Human Sciences. International Islamic University Malaysia. 50728. Kuala Lumpur. Malaysia.
  • Abdullah Zawawi Mohd Zawawi Department of Usul al-Din and Comparative Religion and Philosophy. AbdulHamid AbuSulayman Kulliyyah of Islamic Revealed Knowledge and Human Sciences. International Islamic University Malaysia. 50728. Kuala Lumpur. Malaysia.

DOI:

https://doi.org/10.22452/afkar.vol28no1.9

Keywords:

Nazim al-Qubrusi, Hermeneutic methodology, Sufi metaphor, Tajsīm, Tashbīh, Epistemology

Abstract

This article discusses the methodological challenges in evaluating the theological thought of contemporary Sufi figures, focusing specifically on the critique of a doctoral thesis titled ‘Pemikiran Akidah Shaykh Nāzīm al-Qubrūsī Menurut Ahli Sunnah Wal Jamaah (The Creedal Thought of Shaykh Nāzīm al-Qubrūsī According to Ahli al-Sunnah Wal Jamaah)’. The central problem identified is the tendency of the thesis’s author to conclude that Shaykh Nazim’s thought contradicts the framework of Ahli Sunnah Wal Jamaah, particularly regarding the issues of tajsīm and tashbīh. This study is significant because Shaykh Nazim’s spiritual order has received official recognition from religious authorities in several Malaysian states, yet allegations of theological deviation persist within academic circles. Employing a qualitative approach through critical textual and discourse analysis, this study re-examines the primary sources attributed to the Shaykh to evaluate the methodological rigor of previous research. The findings reveal significant epistemological errors, including a failure to grasp metaphorical language (majāz), textual distortion, and decontextualization. The study demonstrates that the accusations of tajsīm and tashbīh are inaccurate and stem from a literalist reading of complex mystical texts. Ultimately, this research emphasizes the need for a more holistic and equitable analytical framework when assessing theological-sufi discourse to maintain academic neutrality and avoid premature conclusions.

References

‘Abd al-‘Aẓīm, ‘Alī. Mashyakhat al-Azhar mundh Inshā’ihā ḥattā al-Ān. Cairo: al-Hay’ah al-‘Ammah li-Shu’ūn al-Maṭābi‘ al-Amīriyyah, 1970.

Abdul Mukti, Mohd Fakhrudin. “Isu Ketuhanan Dalam Bicara Falsafah”. Jurnal Usuluddin 9 (1) (1999): 39–56. https://doi.org/10.22452/usuluddin.vol9.4

Aḥmad Zarrūq. Sharḥ Ḥizb al-Baḥr al-Mussamma Mafātīḥ al-‘Izz wa al-Naṣr fī al-Tanbīh ‘alā Mā Yata’allaq bi Ḥizb al-Baḥr li Quṭb al-Aqṭāb Sidi Abī al-Ḥasan al-Shādhilī, ed. Nizār Ḥammādī. Tunisia: Dār al-Imām Ibn ʿArfah, 2020.

Aḥmad Zarrūq. Sharḥ Ḥizb al-Baḥr al-Mussamma Mafātīḥ al-‘Izz wa al-Naṣr fī al-Tanbīh ‘alā Mā Yata‘allaq bi Ḥizb al-Baḥr li Quṭb al-Aqṭāb Sidi Abī al-Ḥasan al-Shādhilī, ed. Aḥmad Farīd al-Muzīdī al-Shaykh. Cairo: Dār Jawāmiʿ al-Kalim, n.d..

Al-Bukhārī, Muḥammad bin Ismā‘īl. Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, ed. Muḥammad Zuhayr bin Nāṣir al-Nāṣir. Cairo: Dār al-Ta’ṣīl, Markaz al-Buḥūth wa-Taqniyah al-Ma‘lūmāt, 2012/1433.

Al-Bāqillānī, Abū Bakr Muḥammad bin Ṭayyib. Kitāb al-Tamhīd. Beirut: Maktabah al-Shaqiyyah, 1957.

Al-Ghazālī, Abū Ḥāmid Muḥammad bin Muḥammad. Qawāʿid al-ʿAqāʾid. Lubnan: ʿĀlam al-Kutub, 1985.

Al-Ghazālī, Abū Ḥāmid Muḥammad bin Muḥammad. Al-Mustaṣfā min ‘Ilm al-Uṣūl, ed. Aḥmad Zakī Ḥammād. Riyadh: Dār al-Maymān li-al-Nashr wa-al-Tawzī‘, n.d..

Al-Laqqānī, ʿAbd al-Salām bin Ibrāhīm. Fatḥ al-Majīd bi Kifāyah al-Murīd, ed. Muḥammad Sayyid bin Yaḥyā al-Dāghistānī. Kuwait: Dār al-Ḍiyāʾ li al-Nashr wa al-Tawzīʿ, 2022.

Al-Nawāwī, Yaḥyā bin Sharaf. Sharḥ Ṣaḥīḥ Muslim. Cairo: Dār al-Shaʿb, n.d..

Al-Qubrusi, Nazim ʿAdil al-Haqqani. 99 Drops from Endless Mercy. n.p: n.p., 2012.

Al-Qubrusi, Nazim ʿAdil al-Haqqani. In the Mystic Footsteps of Saints. USA: Naqshabandi Haqqani Sufi Order, 2002.

Al-Qubrusi, Nazim ʿAdil al-Haqqani. Mercy Ocean Hidden Treasures. n.p: n.p., 1981.

Al-Qubrusi, Nazim ʿAdil al-Haqqani. Mercy Oceans Book One. n.p: n.p., 1980.

Al-Qubrusi, Nazim ʿAdil al-Haqqani. Rubies of Resplendence. n.p: n.p., 2001.

Al-Qushayrī, ‘Abd al-Karīm ibn Hawāzin. Laṭā’if al-Ishārāt, ed. Ibrāhīm Basyūnī. Cairo: Dār al-Kātib al-‘Arabī, n.d.

Al-Sanūsī, Muḥammad bin Yūsuf. Al-ʿAqīdah al-Ṣughrā, ed. Ahmad Arif Zulkefli. Johor: ARG Publications, 2019.

Al-Sanūsī, Muḥammad bin Yūsuf. Sharḥ al-Muqaddimāt, ed. Anas Muḥammad ʿAdnān al-Sharfāwī. Damascus: Dār al-Taqwā. 2019.

Al-Ṣafadī, Ṣalāḥ al-Dīn Khalīl ibn Aybak. Al-Wāfī bi al-Wafayāt, ed. Jalāl al-Asyūṭī. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 2010.

Al-Shādhilī, Abū al-Ḥasan. Ḥizb al-Baḥr, ed. Mawlānā Muḥammad ʿAbd al-Laṭīf Judahrī. n.p: n.p., 1380H.

Al-Shahrastānī, Muḥammad bin ʿAbd al-Karīm. Al-Milal wa al-Niḥal, ed. Muḥammad ʿAbd al-Qādir al-Fāḍilī. Beirut: al-Maktabah al-ʿAṣriyyah, 2002.

Al-Sugtānī, Abū Mahdī ʿĪsā bin ʿAbd al-Raḥmān. Ḥāshiyah ʿala Sharḥ al-ʿAqīdah al-Ṣughrā li al-Sanūsī, ed. Ahmad Arif Zulkefli. Cairo: Dār Ṣāliḥ, 2020.

Al-Tirmidhī, Muḥammad bin ʿĪsā. Sunan al-Tirmidhī, ed. Bashār ʿAwaḍ Maʿrūf. Beirut: Dār al-Gharb al-Islāmī, 1998.

Ibn ‘Ajībah, Ahmad ibn Muḥammad. Al-Baḥr al-Madīd fī Tafsīr al-Qur’ān al-Majīd. Cairo: Dār al-Tawfīqiyyah, n.d..

Ibn Labbān. Izālah al-Shubuhāt ʿan al-Āyāt wa al-Aḥādīth al-Mutashābihāt. Damascus: Dār al-Taqwā, n.d..

ʿIyāẓ, Muḥammad. Rumūz al-Naṣr fi Sharḥ Ḥizb al-Baḥr. Pakistan: Idarah Jamʿiyyah Ṭāhiriyyah, n.d..

Keputusan Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Negeri Sembilan Bil 1/2018 - 1439h Pada 7 Jumada Al-Ula 1439h/24 Januari 2018 tentang Pengiktirafan Tarekat Naqshabandiyah al-Aliyyah di bawah Enakmen Tariqat Tasawuf Negeri Sembilan 2005.

Makhlūf, Muḥammad bin Muḥammad. Shajarat al-Nūr al-Zakiyyah fī Ṭabaqāt al-Mālikiyyah. Cairo: Maktabah al-Thaqāfah al-Dīniyyah, 2007.

Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Johor Kali Ke 325 Bil 4/2022 bertarikh 29 Mei 2022.

Mesyuarat Jawatankuasa Muzakarah Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia (MKI) Kali Ke-117 bertarikh 25-29 Ogos 2020.

Mesyuarat Jawatankuasa Perundingan Hukum Syarak Wilayah Persekutuan (Khas) Bil. 4/2023 pada 25 September 2023 bersamaan 9 Rabiul Awal 1445H dan 30-31 Oktober 2023.

Mohd Asyran Safwan bin Kamaruzaman. Pemikiran Akidah Shaykh Nāẓim Al-Qubrusi Menurut Ahli Sunnah Waljamaah. Bangi: Universiti Kebangsaan Malaysia, 2020.

Mohd Azhar, M. H., & Syed Abdul Rahman, S. M. H.. “Keseimbangan al-Asha‘irah dalam Pentafsiran Ayat al-Jabr dan Ayat al-Ikhtiyar: Tumpuan Terhadap Perbahasan Af‘al al-‘Ibad”. Afkar: Jurnal Akidah Dan Pemikiran Islam, 20 (1) (2018): 285-310. https://doi.org/10.22452/afkar.vol20no1.9

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Negeri Sembilan Bil. 1/2018-1439H bertarikh 24 Jan 2018.

Muzakarah Majlis Fatwa Negeri Sabah Bil. 2/2020 bertarikh 28-30 September 2020.

Warta Kerajaan Negeri Perak Jil. 75, No. 29, No. Fatwa 2884 bertarikh 22 Julai 2022.

Ẓahīr, Iḥsān Ilāhī. Dirāsāt fi al-Taṣawwuf. Cairo: Dār al-Imām al-Mujaddid li al-Nashr wa al-Tawziʿ, 2005.

Zahrī, Khālid. Min ʿIlm al-Kalām ilā Fiqh al-Kalām. Kuwait: Dār al-Ḍiyāʿ li al-Nashr wa al-Tawzīʿ, 2017.

Mohd Zawawi, Abdullah Zawawi, Al-Akiti, Muhammad Ayman, Zulkefli, Ahmad Arif, Abdul Halim, Zainul Abidin. “Pemikiran Akidah Shaykh Nāẓim Al-Qubruṣī Menurut Ahli Sunnah Waljamaah: Ulasan Kritikal Terhadap Dakwaan Dalam Isu-Isu Tasawuf”. Jurnal Al-Hikmah 13 (2) (2021): 3-34. https://doi.org/10.17576/alhikmah.2021.132/454

Zulkefli, Ahmad Arif, Al-Akiti, Muhammad Ayman, Abdul Halim, Zainul Abidin, Mohd Zawawi, Abdullah Zawawi. “Penilaian Kritis Disertasi ‘Pemikiran Akidah Shaykh Nazim Al-Qubrusi Menurut Ahli Sunnah Wal Jamaah’: Kajian Isu Ketuhanan”. Jurnal Islam Dan Masyarakat Kontemporari 24 (2) (2023): 52-72. https://doi.org/10.37231/jimk.2023.24.2.797

Downloads

Published

2026-06-30

How to Cite

Problematika Metodologi Tafsiran Metafora dalam Perbincangan Akidah: Analisis Kesilapan Epistemologi Terhadap Isu Tajsīm dan Tashbīh: Methodological Issues in Interpreting Metaphors within Theological Islamic Discourse: An Analysis of Epistemological Errors on The Issue of Tajsīm and Tashbīh. (2026). Afkar: Jurnal Akidah Dan Pemikiran Islam, 28(1), 339-386. https://doi.org/10.22452/afkar.vol28no1.9

Most read articles by the same author(s)