WAKAF MUAQQAT MENGIKUT PERSPEKTIF UNDANG-UNDANG DI MALAYSIA: SATU ANALISIS

Authors

DOI:

https://doi.org/10.22452/syariah.vol33no3.5

Keywords:

muaqqat waqf, syariah, waqf law, Malaysia

Abstract

Waqf is an important instrument in advancing the socio-economic development of the ummah, founded upon the principle of retaining property for a purpose or for the benefit of beneficiaries in perpetuity. Nevertheless, contemporary developments have demonstrated the need for a more flexible approach through the implementation of waqf muaqqat (temporary waqf). This article seeks to analyse the application of state laws in Malaysia via the enacted legislations relating to waqf, encompassing specific waqf laws, the Administration of Islamic Law statutes and the subsidiary laws currently in force. The juristic views of the fuqaha regarding waqf muaqqat are also examined as the Shariah authority underpinning the Malaysian legal landscape. The study adopts a qualitative research design, employing library research, doctrinal legal research, and the expert method. Data are analysed using the content analysis technique. The findings reveal five (5) principal variations in the legal application of waqf muaqqat within the existing statutory framework. These encompass both explicit and implicit modes of statutory interpretation, its recognition through non-perpetual categories of property eligible for waqf, and its operationalisation under the classifications of family waqf, charitable waqf, and specific waqf as provided by law. The study further proposes recommendations for legislative reform and statutory amendments aimed at strengthening doctrinal coherence, enhancing regulatory clarity, and ensuring effective and consistent implementation within the Malaysian waqf regulatory framework.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Abī Bakr ʿUthmān b. Muḥammad Shattā al-Dimyātī al-Bakrī, Ḥāshiyat Iʿānat al-Ṭālibīn ʿalā Ḥall Alfāẓ Fatḥ al-Muʿīn, Juz 3 (Bayrūt: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 1995)

Abū al-Ḥasan ʿAlī ibn Muḥammad ibn Ḥabīb al-Mawārdī al-Baṣrī, Al-Ḥāwī al-Kabīr, Jil. 7 (Bayrūt, Lubnān: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 1994)

Abū Zakariyyā Mahyiddīn Yaḥyā ibn Sharaf al-Nawāwī, Raudhat al-Ṭālibīn wa ʿUmdat al-Muftīn, Jil. 2 (Bayrūt, Lubnān: Dār al-Maʿrifah, 2006)

Abū Zakariyyā Muḥyī al-Dīn Yaḥyā b. Sharaf al-Nawawī, Rawḍah al-Ṭālibīn wa ʿUmdat al-Muftīn, Jil. 2 (Bayrūt: Dār al-Maʿrifah, 2006)

Burhān al-Dīn Abū al-Ḥasan ʿAlī b. Abī Bakr b. ʿAbd al-Jalīl al-Rushdānī al-Marghīnānī, Al-Hidāyah Sharḥ Bidāyah al-Mubtadī, edisi akhir, vol. 3 (Miṣr: Muṣṭafā al-Bābī al-Ḥalabī wa Awlāduh, n.d.)

Cabutan Minit (Keputusan) Mesyuarat Jawatankuasa Perundingan Hukum Syarak Wilayah Persekutuan Kali ke-151 yang diadakan pada 3-5 November 20225 di Hotel Grand Lexis, Port Dickson

Fatawā Hindiyyah, ed. ke-4, vol. 2 (Bayrūt: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī, n.d.)

Jabatan Mufti Kerajaan Negeri Sembilan Darul Khusus, Wakaf bagi tanah bertaraf “hak milik terhad, Keputusan Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Negeri Sembilan Bil. 08/2019 yang bersidang pada 31 Oktober 2019 bersamaan 3 Rabi’ al-Awal 1441H, https://muftins.gov.my/fatwa/wakaf-bagi-tanah-bertaraf-hak-milik-terhad/.

Jabatan Mufti Negeri Perlis, Keputusan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis Kali Ke-75/2025, 25-26 Ogos 2025, https://muftiperlis.gov.my/index.php/en/himpunan-fatwa-negeri/1264-wakaf-bertempoh-mu-aqqat

JAWHAR, Himpunan Fatwa Berkaitan Wakaf, Keputusan Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia Kali Ke-65 yang bersidang pada 13 Oktober 2004, https://www.jawhar.gov.my/wp-content/uploads/2021/10/2.-HUKUM-DAN-FATWA-WAKAF.pdf.

Johari, Wahidin, Maghfirah, Zulkifli, Mawardi, & Ahmad Maulidizen, “The Role of Temporary Waqf in Improving the Social Welfare of the Muslim Community,” Journal of Ecohumanism 3(8), (2024), 2578–2587, https://doi.org/10.62754/joe.v3i8.4908

Moath Alnaief, Kotb Rissouni, Reda Ibrahim Abdelgalil, dan Maryam Almansoori, “New Issues in Temporary Muslim Endowments (Waqfs),” ISRA International Journal of Islamic Finance (IJIF) 16(1), (2024): 136–152, https://doi.org/10.55188/ijif.v16iS1.735

Khalīl ibn Isḥāq, Mukhtaṣar Khalīl, (ttp. ʿAbdullāh al-Yassār al-Tijānī, n.d.)

Mohd Firdaus Abd Hamid, “Wakaf Muaqqat dalam Konteks Fiqh Kontemporari”, (kertas kerja, Majlis Agama Islam Negeri Johor, Daerah Johor Bahru”, 10 September 2024), https://www.researchgate.net/profile/Mohd-Abd-Hamid-3/publication/383909712_Kertas_Kerja_Wakaf_Muaqqat_dalam_Konteks_Fiqh_Kontemporari/links/66e03f28f84dd1716ce2eef7/Kertas-Kerja-Wakaf-Muaqqat-dalam-Konteks-Fiqh-Kontemporari.pdf, akses pada 30 September 2025.

Mohd Ridzuan Mohamad dan Ahmad Azrin Adnan, “Pendanaan Wakaf Menurusi Wakaf Bertempoh (Muaqqat): Sorotan Kajian di Negeri Terengganu,” International Journal of Islamic Products and Malay Civilization 3(1), (2024): 10–20.

Muhamad Firdaus Ab Rahman and Muhammad Amanullah, “Al-Waqf al-Muʾaqqat: Dirāsah Taʾṣīliyyah Fiqhiyyah,” ʿUlūm Islāmiyyah 21 (2017): 121–139.

Muhamad Firdaus Ab Rahman, Hussein Azeemi Abdullah Thaidi & Zameer Najmi Azhar, “Analisis Hukum dan Fisibiliti Wakaf Muaqqat di Negeri Sembilan,” Journal of Awqaf, Zakat and Hajj (JAWHAR), 3(1) (2025), 58-85.

Muḥammad Abū Zahrāh, Muḥādarāt fī al-Waqf (ttp: Aḥmad ʿAlī Mukhaymar, 1959)

Muḥammad al-Shirbīnī al-Khaṭīb, Al-Iqnāʿ fī Ḥall Alfāẓ Abī Shujāʿ, Juz 2 (ttp: Dār al-Fikr, n.d.)

Muḥammad al-Zuḥaylī, Al-Muʿtamad fī al-Fiqh al-Shāfiʿī, Juz 3 (Dimashq: Dār al-Qalam, 2007).

Muḥammad Amīn Ibn ʿĀbidīn, Ḥāshiyat Radd al-Muḥtār ʿalā al-Durr al-Mukhtār, edisi kedua, vol. 4 (ttp: Dār al-Fikr, 1966)

Muḥammad b. Aḥmad al-Mawartānī (al-Dah al-Shanqāytī), Fatḥ al-Raḥīm ʿalā Fiqh al-Imām Mālik bi al-ʿAdillah, vol. 2, edisi kedua (ttp: Dār al-Fikr, 1974)

Muhammad ʿUbayd al-Kubaysī, Aḥkām al-Waqf fī al-Sharīʿah al-Islāmiyyah, Juz. 1 (Baghdād: Maṭbaʿah al-Irshād, 1977)

Muṣṭafā al-Khinn, Muṣṭafā al-Bughā, dan ʿAlī al-Sharbajī, Al-Fiqh al-Manhajī ʿalā Mazhab al-Imām al-Shāfiʿī, Juz 2, cetakan keenam (Dimashq: Dār al-Qalam, 2005)

Noor Ain Alin @ Nordin, Asmak Ab Rahman & Raditya Sukmana, “Aplikasi Wakaf Mu’aqqat di Malaysia: Analisis Kritikal Dari Perspektif Pembangunan Ekonomi Islam,” Jurnal Syaria,h 33(1), (2025): 1–27, https://doi.org/10.22452/syariah.vol33no1.1

Nur Athirah Badlihisham dan Mohd Fairuz Md Salleh, “Wakaf Bertempoh (Muaqqat) Satu Cadangan Pengiktirafan, Pengukuran dan Pendedahan Dalam Penyata Kewangan,” International Journal of Advanced Research, 12(6) (2024): 28–46, https://dx.doi.org/10.21474/IJAR01/18846

Penang Government, Status Keesahan Mewakafkan Tanah Berstatus Pajakan, Keputusan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Pulau Pinang Bil. 3/2016 yang bersidang pada 8-9 Jun 2016, http://efatwa.penang.gov.my/fatwa_details.php?fatwaid=896.

Shihāb al-Dīn al-Qalyūbī dan ʿUmayrah al-Qalyūbī, Al-Qalyūbī wa ʿUmayrah, Juz 3 (Miṣr: Dār Iḥyāʾ al-Kutub al-ʿArabiyyah, n.d.)

Siti Mashitoh Mahamood, Pelaksanaan Istibdal Dalam Pembangunan Harta Wakaf di Malaysia (Kuala Lumpur: Jabatan Syariah dan Undang-Undang, Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya, 2002)

Sulaymān al-Bujayrimī, Ḥāshiyat al-Bujayrimī ʿalā al-Khaṭīb, Jilid 3, cetakan akhir (Miṣr: Muṣṭafā al-Bābī al-Ḥalabī wa Awlāduh, n.d.).

Tanzil ur-Rahman, A Code of Muslim Personal Law, vol. 2, edisi pertama (Karāchī: Islamic Publishers,1980)

Wahbah al-Zuḥaylī, Al-Waṣāyā wa al-Waqf fī al-Fiqh al-Islāmī (Dimashq: Dār al-Fikr, 1987)

ʿAlāʾ al-Dīn Abū al-Ḥasan ibn Sulaymān al-Mardāwī, Al-Inṣāf (Bayrūt, Lubnān: Dār al-Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī, n.d.)

RUJUKAN STATUT

Akta Pentadbiran Undang-Undang Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1993 (Akta 505).

Akta Pentadbiran Undang-Undang Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) (Pindaan) 2025 (Akta A1749

Enakmen Mufti dan Fatwa (Kedah Darul Aman) 2008 (Enakmen 10)

Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Johor) 2003 (Enakmen 16/2003)

Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Pulau Pinang) 2004 (Enakmen 4/2004)

Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Selangor) 2003 (Enakmen 1)

Enakmen Pentadbiran Agama Islam 2006, Perlis (Enakmen 4)

Enakmen Wakaf (Negeri Melaka) 2005 (Enakmen 5)

Enakmen Wakaf (Negeri Sabah) 2018 (En. 7/2018).

Enakmen Wakaf (Negeri Selangor) 2015 (Enakmen 15)

Enakmen Wakaf Pahang 2022 (Enakmen 29)

Enakmen Wakaf Terengganu 2016 (Enakmen 1)

Kaedah-Kaedah Pentadbiran Undang-Undang Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) (Wakaf) 2025

(P.U.(A) 445)

Kaedah-Kaedah Wakaf 1983 (J.P.U.51.)

Ordinan Majlis Islam Sarawak, 2001 (Bab 41)

Peraturan-Peraturan Pendaftaran Wakaf (Terenganu) 2019 (Tr. P.U. 10.)

Published

31-12-2025

How to Cite

Mahamood, S. M. . (2025). WAKAF MUAQQAT MENGIKUT PERSPEKTIF UNDANG-UNDANG DI MALAYSIA: SATU ANALISIS. Jurnal Syariah, 33(3), 424–458. https://doi.org/10.22452/syariah.vol33no3.5